Điểm nhìn trần thuật trong tiểu thuyết “ Tố Tâm”- Hoàng Ngọc Phách
câu chuyện tình yêu gay cấn, ly kì thường thấy trong các truyện thơ “ giai nhân
tài tử” mà theo tình huống muôn thuở cặp tình nhân sẽ bị đấy vào tình huống
phức tạp/; hội ngộ, trắc trở, lưu lạc, đoàn viên để thảo mãn trí tò mò của người
đọc. Ví như truyện “ Lục Vân Tiên”, Kiều Nguyệt Nga yêu Lục Vân Tiên trước
hết là do cảm vì nghĩa, cái nghĩa của người quân tử “ giữa đường gặp chuyện
bất bình chẳng tha”. Nếu như Vân Tiên yêu Nguyệt Nga ngay từ buổi đầu gặp
gỡ thì chuyện tình yêu nam nữ này lại không cần phải bàn tới. Biết người trong
kiệu là một giai nhân tuyệt sắc nhưng chàng chỉ vì nghĩa mà cứu giúp chứ tuyệt
nhiên không phải để chinh phục nàng . Chính vì thế khi Nguyệt Nga định ra lạy
tạ thì chàng vội xua tay: “ Khoan khoan ngồi đó chớ ra/ Nàng là phận gái ta là
phận trai”. Có thể trong lòng chàng đã có chút xao xuyết biểu hiện ở cử chỉ
khước từ vội vàng của chàng dường như đã tố cáo cái bất bình thường trong
tình cảm của chàng, thế nhưng quan niệm “ nam nữ thụ thụ bất thân” đã giữ
chàng lại khiến chàng chẳng dám nhìn mặt chỉ dám “ ngó lại” một chút rồi đi
chứ không nói đến chuyện tình tự yêu đương. Vậy mà chỉ một chút ân nghĩa ấy
thôi, vì tấm lòng hào hiệp của người quân tử, Nguyệt Nga không cần biết Vân
Tiên có tình cảm gì với nàng hay không , nàng một lòng yêu chàng và giữ chọn
trinh tiết , chung thủy đấu tranh cho tình yêu của mình đến cùng. Thứ tình yêu
vì nghĩa tình yêu trong khuôn khổ lễ giáo phong kiến ấy khác xa với tình yêu từ
hai phái của Tố Tâm và Đạm Thủy.
Đăt điểm nhìn ở xã hội của Tố Tâm vẫn một phần ảnh hưởng của lễ
giáo phong kiến theo quan niệm “ nam nữ thụ thụ bất thân”, “ cha mẹ đặt đâu
con ngồi đấy” hơn thế nữa là tục hứa hôn thì tình yêu giữa Tố Tâm và Đạm
Thủy là một tình yêu mới mẻ đầy hấp dẫn và vô cùng trong sáng. “ Tố Tâm” là
câu chuyện tình hết sức đơn giản của hai con người trẻ trung, tài sắc. Họ gặp gỡ
quan biết và yêu nhau. Thậm chí yêu ngay khi chưa gặp gỡ, Tố Tâm yêu Đạm
Thủy qua những trang thơ của chàng. Và dù ngay từ đầu biết họ không thể đến
Vũ Thu Phương. G-K61. Ngữ văn
Điểm nhìn trần thuật trong tiểu thuyết “ Tố Tâm”- Hoàng Ngọc Phách
với nhau nhưng Tố Tâm và Đạm Thủy vẫn mạnh dạn đối mặt với tình cảm của
mình. Điểm nhìn mới mẻ ở đây không phải là nhìn nhận chuyện tình yêu sau
bao biến cố gặp gỡ tai biến lưu lạc… mà điểm nhìn trần thuật được đặt ngay
gặp gỡ và trong tai biến. Gặp nhau và yêu nhau họ trong tai biến Đạm Thủy đã
được cha mẹ dạm cưới cho một cô gái và chàng không muốn trái lời cha mẹ còn
Tố Tâm lại không muốn làm khổ người con gái đó. Thế nhưng không phải vì
thế mà tình yêu của họ bị kìm nén lại mà dường như nó càng bùng chay mạnh
mẽ hơn trở thành một làn sóng sục sôi lúc nào cũng cuộn trào trong trái tim hai
con người. Tình yêu không nhất thiết phải gắn với hôn nhân mặc dù họ khao
khát điều đó nhưng họ chấp nhận một tình yêu ngoài hôn nhân đó là điểm độc
đáo trong điểm nhìn của văn học giai đoạn đầu thể kỉ XX khi mà con người ta
vẫn đắm chìm trong cái lễ giáo phong kiến chỉ dám khao khát mà không dám
bộc lộ.
b. Điểm nhìn của tác giả qua nhân vật Kí giả
Tiểu thuyết “Tố Tâm” đem đến một điểm nhìn khá mới mẻ bởi điểm
nhìn được dịch chuyển từ hiện tại về quá khứ. Điểm nhìn trần thuật được tác giả
đặt ở hiện tại “Kì nghỉ hè vừa đến, anh em bạn học trong trường Đại học về
nghỉ hề đã gần hết rồi, chỉ những học sinh mới chiếm bảng hay sắp đi thi, còn ở
lại. Quang cảnh nhà trường lúc đó, có vẻ ủ ê mệt nhọc như người lao động bấy
lâu bây giờ sắp thiu thiu ngủ, tựa bên gốc cây me, hay dưới bóng cây bàng,
tránh ánh nắng trang trang mùa hạ” điểm nhìn được đặt trong một không gian
của trường Đại học ở hiện tại. Mở đầu tác phẩm, tác giả đã đặt một điểm nhìn
khá xác thực với không gian và thời gian rõ ràng. Câu chuyện trong tiểu thuyết
được dẫn dắt lần lượt và được xảy ra ban đầu giữa kí giả và Đạm Thủy. Ở đoạn
mở đầu tiểu thuyết điểm nhìn được đặt ở nhân vật kí giả. Kí giả kể lại sự việc
mình gặp Đạm Thủy là một người bạn và nhìn thấy kỉ vật của chàng: “Lúc bạn
tôi soạn đến một cái hòm Nhật bản có khóa, ngoài đề chữ "Mấy mảnh di tình"
Vũ Thu Phương. G-K61. Ngữ văn
Điểm nhìn trần thuật trong tiểu thuyết “ Tố Tâm”- Hoàng Ngọc Phách
thì mặt bạn tôi có vẻ khác Tôi giơ tay lấy cái hộp thì bạn giữ lại và mỉm cười,
nói rằng: đừng xem; cái vẻ cười ấy là cười nhếch mép, cái cười chạy qua nét
buồn, làm cho người ngoài trông thấy cũng am hiểu tình trong có sự bi ai.” . Kí
giả ở đây đóng vai trò là người quan sát. Điểm nhìn của kí giả từ việc để ý tới
chiếc hòm kỉ vật đồng thời chuyển sang quan sát thái độ biểu hiện của nhân vật
Đạm Thủy khi thấy kí giả định xem chiếc hòm. Chính thái độ của Đạm Thủy
phần nào hé mở một tâm trạng buồn một kỉ niệm buồn mà chàng vừa muốn
chôn dấu vừa muồn có một nơi để giãi bày. Lúc này, điểm nhìn của kí giả kí giả
đóng vai trò là một sự xúc tác, nhìn thấu tâm can của Đạm Thủy và thúc đẩy
chàng giãi bày nỗi niềm chôn kín đó. Kí giả trở thành một nhân vật quan sát và
lắng nghe trong câu chuyện của Đạm Thủy. Đặt điểm nhìn ở nhân vật kí giả, ta
thấy kí giả là người ngoài trong chuyện tình bi thảm giữa Tố Tâm và Đạm thủy
như vậy nhân vật có cái nhìn khách quan hơn lại thêm có sự quan sát tinh tế
trong từng biểu hiện nét mặt cử chỉ của nhân vật khi gợi mở tới chuyện cũ.
Đồng thời, kí giả làm cho câu chuyện của Đạm Thủy được kể lại một cách tự
nhiên hơn. Câu chuyện tới đây như một lời dãi bày tâm sự, những nỗi niềm ẩn
khuất mà tưởng như nhân vật đã có thể lãng quên nay lại dâng trào đầy cảm
xúc: “Lúc ra ngồi ghế, Đạm Thủy hơi cau mặt, hai mắt giậm thẳng ngang giời
rồi khoan thai mà nói rằng”.
Điểm nhìn của kí giả là một điểm nhìn chép sự thật, tôn trọng sự thật
như ngay trong phần Lời của người chéo truyện có viết: Mới đây, ký giả nghe
được câu chuyện riêng của bạn vừa kể lại mà bạn là vai chính trong chuyện này,
chuyện rất hợp với điều quan sát kể trên kia, nên ký giả chép ra đây, có ý muốn
bày ra trước mặt bạn thiếu nên một việc hiển nhiên của tâm tình, liên lạc với
nhau, có nguyên nhân, có kết quả”
Lời của kí giả trong phần chép truyện cũng chính là điểm nhìn của tác
giả hàm ẩn trong đó. Nhân vật kí giả mang tư tưởng và quan niệm của chính tác
Vũ Thu Phương. G-K61. Ngữ văn
Điểm nhìn trần thuật trong tiểu thuyết “ Tố Tâm”- Hoàng Ngọc Phách
giả : Sau nữa, ký giả chép lại chuyện gọi tỏ lòng thương đôi lứa thiếu mến xô
nhau vào bể ái, lôi kéo nhau đến nỗi kẻ bị trọng thương, người không cần sống,
để đời thiệt mất một người thiếu nữ chung tình. Phàm một người thiếu nữ đã có
tính tình đằm thắm biết chịu thiệt mình để khỏi lụy đến người yêu, lại biết
thương một bạn gái khác chính là người "kình địch vô tội" của mình là một
hạng người ít có, thật đáng quý mà cũng đáng thương.”
c. Điểm nhìn của nhân vật Đạm Thủy
Tới đây thì điểm nhìn trần thuật đặt vào nhân vật Đạm Thủy là người
trong cuộc tình éo le của mình mà kể lại. Nhân vật xưng “tôi” dãi bày tâm sự
của chính mình. Việc thay đổi điểm nhìn ở đây là hoàn toàn hợp lí bởi lúc này
nhân vật kí giả chỉ đóng vai trò là người nghe còn người kể chuyện đồng thời
điểm nhìn trong chính câu chuyện của mình . Nhân vật có thể bộc lộ hết tâm
trạng của mình mọi nỗi niềm đồng thời cũng chính là người duy nhất thấu hiểu
hết cõi lòng mình. Điểm nhìn trần thuật đặt ở nhân vật Đạm Thủy khiến cho câu
chuyện mà chàng sắp kể lôi cuốn người nghe đồng thời gây sự tò mò cho người
đọc hơn là việc nhân vật kí giả hoàn toàn kể lại câu chuyện của người bạn Đạm
Thủy của mình, khi đó sức hấp dẫn của tiểu thuyết không còn. Tuy nhiên điểm
nhìn trần thuật ở ngôi thứ nhất bên cạnh những điểm tích cực bộc lộ tâm lí nhân
vật một cách sâu sắc nhất làm cho người đọc cuốn theo những dòng tâm trạng
của nhân vật cũng phải kể đến điểm nhìn trần thuật này có những hạn chế riêng.
Đó là ở điểm nhìn này tiểu thuyết dễ làm cho giọng tự sự rơi vào đơn điệu vì
chung quy, mọi tình ý trong truyện đều thông qua một tâm thế mà phát lộ mọi
khoảng sáng tối, xa gần, thấp cao từ những vị trí khác và sắc độ tình cảm khác
đều có nguy cơ bị san bằng. Đến đây Hoàng Ngọc Phách đã tránh đơn điệu
bằng nhiều cách: ông đảo lộn trật tự cốt truyện, đem kết cục lên kể ở đầu rồi
mới lần trở lại từ đầu câu chuyện và thỉnh thoảng lại đẩy độc giả từ quá khứ trở
về hiện tại. Đây là cách thay đổi điểm nhìn một cách linh hoạt theo thời gian
Vũ Thu Phương. G-K61. Ngữ văn
Điểm nhìn trần thuật trong tiểu thuyết “ Tố Tâm”- Hoàng Ngọc Phách
khiến cho hiện tại và quá khứ đan cái vào nhau tạo sự tự nhiên trong mạch kể
chuyện . Đồng thời cách thay đổi điểm nhìn linh hoạt còn giúp lay tỉnh một ảo
ảnh về một mối tình chưa kết thúc. Ngoài ra Hoàng Ngọc Phách còn thêm vào
nhiều đoạn độc thoại nội tâm qua nhật kí và thư , đây cũng là một cách chuyển
điểm nhìn giữa hai nhân vật chính câu chuyện không chỉ được nhìn nhận dưới
con mắt của Đạm Thủy- người kể chuyện mà còn được nhìn nhận trong những
dòng tâm trạng qua những bức thư còn lại của Tố Tâm. Cách chuyển điểm nhìn
này nhấn mạnh sâu sắc tính hiện thực và thuyết phục người đọc một cách dễ
dàng hơn. Sự chuyển vai giữ kí giả và ngôi thứ nhất diễn ra tuy không mấy
khiến cho đường kênh nhân vật với độc giả tưởng đều đều buồn tẻ bỗng trở nên
linh hoạt đôi lúc có chút chồng chéo lí thú, có điểm nhìn của người trần thuật
và có điểm nhìn của chủ thể thẩm mỹ tách hoặc nhập vào nhau.
Người tiêu điểm hóa ở đây chính là người mang điểm nhìn đồng thời
một lần nữa điểm nhìn lại có sự thay đổi về thời gian và không gian. Nếu lúc
trước khi nói chuyện cùng kí giả điểm nhìn trần thuật được đặt ở hiện tại thì đến
đây người kể chuyện dẫn người đọc quay về điểm nhìn trong quá khứ nơi diễn
ra tình yêu say đắm và đẫm nước mắt của chính người kể chuyện: “Năm đó
tôi vào trường Cao đẳng được hơn một năm thì về nghỉ tết Nguyên đán ở nhà
quê bên tỉnh B, hôm 28 thánh Chạp, xuống một ga kia còn phải đi bộ 13, 14 cây
số, gặp hôm gió to, đường xấu phải lên xuống xe luôn, áo quần xốc xếch.” Và
dường như là duyên phận câu chuyện cứ tự nhiên diễn ra bắt đầu từ ngày này
Đạm Thủy đánh rơi chiếc ví ở quán dọc đường đi và chàng vào chỗ quan huyện
mà trình báo. Tại nơi này Đạm Thủy đã từng nhìn thấy người con gái nhưng lúc
đó chàng không để ý:
“ Nghe thấy tiếng giầy thì một người ngửng mặt lên nhìn, rồi lại cúi
xuống ngay. Tôi nom thoáng hình như đã thấy đâu một vài lần, nhưng lúc
đương ngẩn ngơ tiếc cái ví giấy nên không để tâm vào.”
Vũ Thu Phương. G-K61. Ngữ văn
Điểm nhìn trần thuật trong tiểu thuyết “ Tố Tâm”- Hoàng Ngọc Phách
Kể từ khi nhìn thấy chàng cùng với sự ngưỡng mộ tài thơ của chàng
Tố Tâm khi đó là một cô gái tên Nguyễn thị Xuân Lan mười chin tuổi. Từ việc
mất chiếc ví đến việc trả lại chiếc ví dường như là định mệnh của họ. Nguyễn
Thị Xuân Lan lại chính là cháu của quan huyện và ngay trong lần gặp lại nàng,
Đạm Thủy vừa thoáng gặp đã có một cách nhìn đầy ấn tượng đối với Tố Tâm,
cách nhìn vừa tò mò nhưng cũng vừa chớm một chút rạo rực đối với vẻ đẹp da
thịt của người con gái- trong các tiểu thuyết tình yêu xuất hiện trước “ Tố
Tâm” cách nhìn này quyết chưa có:
“ Đến cửa thấy một người thiếu nữ với một cậu bé con ngồi ở trường
kỷ để sát tường cùng nhau đương xem một quyển sách gì không biết, thấy tôi
đến, cô thiếu nữ chạy vào nhà trong. Tôi trông thoáng hình như người mà tôi đã
trông thấy ở huyện nọ, nên nghĩ ngay ra chuyện mất ví hôm xưa. Lúc ấy tôi
không được xem rõ mặt là bởi tôi theo lối giao thiệp vào nhà lạ tôi không muốn
nhìn mặt con gái đàn bà nhưng lúc nàng cất cái mình manh mảnh đi vào nhà tay
hất cái đuôi gà ra sau vai, và dém mái tóc lại, phô ra hai cái vẻ tương phản ở
chỗ đám tóc đen tỏa trên cái gáy trắng, tôi trông thật có vẻ yểu điệu của một vị
giai nhân. Cảnh tượng ấy làm cho tôi hiểu những vẻ cười của bạn hôm trước”
Đạm Thủy dường như trở thành một người thấu hiểu hết tâm can nàng
nhìn qua thái độ của Tố Tâm đối với chàng dường như đã khiến chàng thấu hiểu
một phần tình cảm của Tố Tâm dành cho chàng. Những biểu hiện của người bắt
đầu yêu mà không dám nói ra những tưởng giấu được người khác mà kỳ thực
không giấu được. Điểm nhìn trần thuật đặt hoàn toàn vào Đạm Thủy dường như
chỉ có những người có tình ý với nhau họ mới tinh ý và thấu hiểu nhau đến vậy:
“Hay có nhẽ mắt quan sát của nàng không thể tách bạch được điều vô
ý tôi thổ lộ ra trong lúc trò chuyện giữ gìn; còn nàng thì cũng yêu tôi lắm nhưng
nàng không che kín được như tôi, nhiều khi nàng vẩn vơ bối rối hiện ra ngoài,
Vũ Thu Phương. G-K61. Ngữ văn
Điểm nhìn trần thuật trong tiểu thuyết “ Tố Tâm”- Hoàng Ngọc Phách
mà lúc hiện hình đó không thể thoát ra được con mắt tôi. Tôi lại hay gợi những
cảm giác bất kì mà hỏi nàng xem có thực yêu tôi không, vì xét tính tình chỉ xét
lúc bất kì đó dễ hơn cả. Đại khái, những lúc tôi đến, gặp nàng đang cúi đầu ngồi
thêu, chẻ dưa, hay xem sách, bất thình lình ngửng lên thấy tôi thì nét mặt nàng
có vẻ khác, có một "tia mừng" tự trong tâm chạy lên mặt, thoáng qua hai con
mắt và đôi gò má. "Tia mừng" ấy không ai ngăn được, thứ mừng này là mừng
của đôi nam nữ yêu nhau được trông thấy mặt nhau, thứ mừng nó làm cho quả
tim đập một lúc ” .
Tình yêu là thứ tình cảm khó có thể dấu kín nhất là khi người con gái
đứng trước người mình yêu họ không thể không thẹn thùng không thể không
quan tâm. Nhưng ngay lúc này cho dù nhận thấy tình cảm sâu nặng của Tố Tâm
dành cho mình dường như cũng không kém phần tình cảm thương nhớ của
chàng dành cho Tố Tâm nhưng Đạm Thủy vẫn kìm nén trong lòng: “Tôi yêu
nàng như vậy mà tôi vẫn giữ được kín, có nhẽ tại tôi là con giai, lại tự mình
hiểu được việc mình làm nên cử chỉ điềm nhiên.”
Và cứ như thế nào là cái hạnh phúc tràn trề của người đang dâng hiến
tình yêu và được đáp lại đến mức tưởng như bất cần đời, dù chỉ là trong một
khoảnh khắc: “ Tôi còn nhớ một hôm tôi đi chơi với nàng tới giữa quãng đồng
làng B, găp cơn mưa rất to. Cậu em chạy trước ẩn vào được trong cái quán, còn
hai chúng tôi chỉ có một cái ô đen mỏng mảnh của nàng cầm, thành ra phải
cùng núp vào bên một cây to để lấy ô che cho đỡ ướt. Trời mưa càng dữ, sấm
sét ầm ầm. Tôi nhớ ngày bé học cách trí có dặn rằng lúc sấm sét không nên
đứng dưới gốc cây to, tôi vui câu chuyện nói với nàng thì nàng cười mà bảo tôi
rằng: Túng nhiên sét đánh thì chết cả đôi chứ gì”. Dường như trong sâu thẳm
trái tim của Đạm thủy bao kỉ niệm tuyệt vời đều tràn về , chàng nhớ về từng kỉ
niệm giữa hai người dù là kỉ niệm nhỏ nhất nhưng qua những kỉ niệm đó ta
nhận thấy chàng thanh niên Đạm Thủy ngày nào cảm nhận được tình yêu sâu
Vũ Thu Phương. G-K61. Ngữ văn
Điểm nhìn trần thuật trong tiểu thuyết “ Tố Tâm”- Hoàng Ngọc Phách
đậm trong sáng mà Tố Tâm dành cho nàng. Ở Tố Tâm có một sự hồn nhiên vô
tư trong cách thể hiện tình cảm của mình, hiện tại nàng biết yêu nhưng tình yêu
ấy không thể có được một sự viên mãn chính vì thế nàng luôn có một khao khát
được sống và hiến dâng hết mình cho tình yêu.
Không chỉ khảo sát các biểu hiện bề ngoài, Hoàng Ngọc Phách còn mổ
xẻ rạch ròi cả những biến đổi sâu sắc trong tính cách nhân vật, do sức mạnh cải
hóa của tình yêu những biến đổi thất thường chợt buồn chợt vui:
“Một hôm Tố Tâm đương nói chuyện với tôi thì chạy vào nhà trong có
chút việc, khi nàng đi khỏi con vú đứng đó nói với tôi rằng:
- Lúc nãy chị con kêu sốt, váng đầu, hỏi không buồn nói, mà bây giờ đã chuyện
như pháo ran.”
Những hành động vừa che giấu vừa bộc lộ tình cảm, những phản ứng
và chống đỡ chỉ có tác dụng làm cho bức tường ngăn cách giữa đôi bạn tình
nhanh chóng sụp đổ:
“ Lắm khi trong hai con mắt nàng nhìn tôi có vẻ thiết tha, hình như
kêu van tôi ngỏ lời trước đi cho nàng được thỏa, mà chắc lắm lúc trong con mắt
tôi cũng kêu van nàng đừng làm cho tôi một ngày kia phải thú tội cùng nàng”
Những thay đổi rõ nét về tình hình, những giằng co xung đột bên
trong nhân vật…đã có tác dụng mở dần ra trước người đọc một hiện thực phong
phú và cũng thật kì lạ: hiện thực của tâm hồn con người, nó kích thích suy nghĩ
của họ hơn bất kỳ một câu chuyện kể hấp dẫn nào. Người đọc không còn cảm
thấy chán bởi cố truyện đơn sơ, tình tiết nghèo nàn của câu chuyện mà cứ phải
thường xuyên tự đặt dấu hỏi với chính lòng mình, thăm tìm những ngóc ngách
trong trái tim mình, thậm chí phải mang sách ra tra cứu các biểu hiện các giây
tơ cung thím khác nhau của tình cảm.
Vũ Thu Phương. G-K61. Ngữ văn
Điểm nhìn trần thuật trong tiểu thuyết “ Tố Tâm”- Hoàng Ngọc Phách
Vẫn dưới điểm nhìn của nhân vật Đạm Thủy ở ngôi thứ nhất nhưng
đây quả là một bức họa sinh sắc với mỗi dáng dấp, tiếng động, bước chân đi, lời
nói ngập ngừng thổn thức…rất khớp với sự rối động trong trái tim nhân vật,
không có một động tác thừa hay sự giả tạo kệch cỡm. Có thể xem đây như “
cuộc tỏ tình đầu tiên” trong văn học sử Việt Nam hiện đại:
“ Một hôm tôi đến bất kỳ để bảo cậu Tân chút việc cần cậu ấy hỏi. Lúc
đến , tôi không thấy ai ở nhà dưới thì tôi cứ thẳng lên gác như mọi khi, nhưng
cậu Tân đi vắng. Giá có Tố Tâm đó thì tôi cũng dặn qua vài câu rồi xuống, vì
từ khi quen biết đến giờ tôi vẫn giữ ý, không ngồi nói chuyện một mình với
nàng ở trên gác bao giờ. Nhưng Tố Tâm cũng không thấy, tôi dừng lại chực viết
mấy chữ để lại cho cậu Tân. Tôi lại bên bàn giấy thấy tráp may của Tố Tâm bỏ
ngỏ, trong có những khăn thêu và mặt gối kết chỉ rất đẹp. Bởi tính thích quan
sát mà thành ra tẩn mẩn, vả cũng bởi của người thân yêu nên tôi lục ra xem hết
ở dưới đáy tráp, tôi thấy một mảnh giấy vẽ hai chữ V.L. giằng lại với nhau, tôi
hiểu ý ngay. Đang ngậm ngùi với mảnh giấy ấy thì nghe có tiếng bước chân đi
nhẹ, tôi quay lại thấy Tố Tâm, thì ra nàng thay áo ở trong buồng mà tôi không
biết, ván gác đánh bóng, nàng lên gác thường đi chân không, nên nàng lại đến
gần, tôi mới biết. Nàng thấy tôi xem mảnh giấy đó thì thốt nhiên giơ tay cầm
chặt lấy tay tôi, một tay cầm lấy giấy rồi lại bỏ ra ngay.
Mặt biến sắc, con mắt hoe hoe rồi ngồi phịch xuống ghế, gục đầu vào bàn mà
khóc. Tôi thổn thức mà bối rối quá chừng, nói chỉ ra hơi và không thành tiếng.
Cái thổn thức đó, ai đã qua lúc này như tôi, ai đã phải giọt nước mắt đầu của ái
tình bị đè nén bấy lâu, nó rỏ vào ruột mới hiểu được. Tôi nói không ra tiếng nên
cầm lấy tay nàng mà lôi dậy, van nàng im đi, trong ngũ quan tôi hình như cũng
lay động, một lúc tôi mới nói được một câu rằng:
- Thôi em đừng khóc nữa. Những nỗi lòng em, anh đã hiểu cả rồi, anh xin chịu
lỗi với em, anh đã làm cho em phải ngậm ngùi thương nhớ bấy lâu, anh làm cho
Vũ Thu Phương. G-K61. Ngữ văn
Điểm nhìn trần thuật trong tiểu thuyết “ Tố Tâm”- Hoàng Ngọc Phách
em hôm nay phải bật lên mà khóc. Thôi, chẳng qua ái tình bắt buộc lòng ta như
vậy. Em đứng dậy kẻo ai trông thấy bất tiện lắm. Đi em, đứng dậy đi em anh
van em
Nàng đứng dậy kéo khăn lau mắt rồi lại bàn rửa mặt, gần đến nơi thì nàng quay
lại, tôi hiểu ý là nàng không dám trông vào gương.
Tôi trông nàng có vẻ e lệ thì tôi từ biệt ra về, ý nàng muốn cầm lại để giải nghĩa
mấy giọt nước mắt đó nhưng ngập ngừng không nói. Lúc tôi bước xuống thang
gác nghe một tiếng gọi "Anh", nhưng tôi không muốn quay lại nữa.
Tôi ở nhà nàng ra trong lòng vẫn còn thổn thức, mấy giọt nước mắt vừa rồi hình
như còn đương tý tách trong tim. Tuy nói là hiểu rồi, nhưng cũng còn phân vân
chưa biết rõ tại sao mà nàng đến khóc òa lên được ”
Dường như đến lúc này tình yêu đã hoàn toàn vỡ òa không còn gì có
thể ngăn cản được. Tình cảm của Tố Tâm, nỗi lòng thầm kín của nàng đã được
bày tỏ cùng người mà ngày đêm nàng thầm thương trộm nhớ. Tình yêu đơn
giản là những cảm xúc thầm kín nhớ nhung. Dưới điểm nhìn của mình, Đạm
Thủy thấu hiểu tâm trạng của mình hơn thế nữa thấu hiểu tâm trạng của người
mình yêu dường như tâm trạng của Tố Tâm cũng là tâm trạng của chàng.
Điểm nhìn của Đạm Thủy không chỉ đóng vao trò người quan sát thấu
hiểu người mình yêu mà đặt điểm nhìn ấy nhân vật còn tự bộc lộ cảm xúc giằng
xé , thổn thức trong chính con người mình. Đôi lúc Đạm Thủy tự bộc bạch nỗi
khổ của bản thân cũng chính là nguyên cớ dẫn tới tình yêu bất hạnh của chính
chàng và người con gái chàng yêu say đắm: “Hẳn anh đã biết gia thân tôi đã
định cho tôi một nơi, đi lại đã ba năm nay rồi, chỉ đợi khi tôi xong công việc
nhà trường thì lo bề gia thất. Nơi này thì không khi nào xê xích được, một là
nhà cố hữu với gia thân tôi, hai là gia pháp nhà tôi còn nghiêm nhặt lắm, tình
gia quyến tôi rất mạnh, gia đình đối với tôi có một nghĩa thiêng liêng làm cho
Vũ Thu Phương. G-K61. Ngữ văn
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét